Diş Eti Hastalıkları Neden Önemlidir?
Dişler çene kemiğine, diş eti ve periodontal bağ dokusu aracılığıyla bağlanır. Bu destek dokular sağlıklı olmadığında, hiç çürüğü olmayan sapasağlam dişler bile sallanmaya ve kaybedilmeye başlar. Nitekim erişkinlerde diş kaybının en yaygın nedeni çürük değil, ilerlemiş diş eti hastalığıdır.
Hastalığın sinsi yanı, çoğu zaman ağrısız ilerlemesidir. Hastalar genellikle diş sallanmaya başladığında hekime başvurur; oysa bu, kemik kaybının hatırı sayılır düzeye ulaştığı geç bir aşamadır. Bu nedenle diş eti sağlığında erken teşhis, tedavinin kendisinden daha belirleyicidir.
Belirtiler Nelerdir?
Fırçalama sırasında kanama, hastalığın en erken ve en güvenilir belirtisidir. Sağlıklı diş eti kanamaz; "zaten herkesin diş eti kanar" düşüncesi yaygın ama yanlıştır. Diğer belirtiler arasında diş etlerinde kızarıklık ve şişlik, geçmeyen ağız kokusu, diş etlerinin çekilmesiyle dişlerin uzamış görünmesi, sıcak-soğuk hassasiyeti, dişler arasında yeni boşlukların oluşması ve dişlerde hareketlilik sayılabilir.
Gingivitis ve Periodontitis Farkı
Hastalığın ilk aşaması olan gingivitis, yalnızca diş etini ilgilendirir ve tamamen geri döndürülebilir. Diş taşı temizliği ve düzgün ağız bakımıyla diş eti birkaç hafta içinde sağlığına kavuşur.
Tedavi edilmediğinde tablo periodontitise ilerler. Bu aşamada iltihap, dişi çevreleyen kemiğe yayılır ve kemik geri dönüşsüz biçimde erimeye başlar. Diş eti ile diş arasında "cep" adı verilen derin boşluklar oluşur; bu cepler bakteri için korunaklı bir ortam yaratarak kısır döngüyü sürdürür. Kaybedilen kemik kendiliğinden geri gelmez, bu nedenle tedavinin amacı ilerlemeyi durdurmak ve mevcut desteği korumaktır.
Tedavi Yöntemleri
Tedavi, ayrıntılı bir periodontal muayene ile başlar: cep derinlikleri ölçülür, radyografilerle kemik seviyesi değerlendirilir ve hastalığın evresi belirlenir.
Diş taşı temizliği ve kök yüzeyi düzleştirmesi tedavinin temelidir. Diş eti üstündeki ve altındaki sert birikintiler ultrasonik ve el aletleriyle uzaklaştırılır, kök yüzeyleri bakterilerin tutunamayacağı biçimde düzleştirilir. Derin ceplerde bu işlem lokal anestezi altında, bölge bölge yapılır.
Cerrahi olmayan tedaviye yanıt vermeyen derin ceplerde flep operasyonu ile diş eti kaldırılarak kök yüzeyine doğrudan erişim sağlanır. Kemik kaybının uygun biçimde olduğu vakalarda kemik grefti ve yönlendirilmiş doku rejenerasyonu ile kaybedilen dokunun bir bölümü yeniden kazanılabilir. Diş eti çekilmesine bağlı estetik ve hassasiyet sorunlarında diş eti örtme operasyonları uygulanır.
Genel Sağlıkla İlişkisi
Periodontal hastalık yalnızca ağızla sınırlı kalmaz. Bilimsel çalışmalar, ilerlemiş diş eti hastalığı ile kalp-damar hastalıkları, kontrolsüz diyabet ve gebelikte erken doğum riski arasında ilişki olduğunu göstermektedir. Diyabetle ilişki çift yönlüdür: kontrolsüz diyabet diş eti hastalığını ağırlaştırırken, tedavi edilmemiş diş eti hastalığı da kan şekeri kontrolünü güçleştirir.
Tedavi Sonrası Süreç
Periodontal tedavi, biten bir işlem değil sürdürülen bir bakım programıdır. Tedaviden sonra genellikle üç ila altı ayda bir destekleyici periodontal bakım randevusu planlanır. Evde uygulanan günlük bakım, özellikle ara yüz temizliği, uzun vadeli başarının en belirleyici unsurudur. Sigara, tedaviye yanıtı düşüren ve nüksü artıran en güçlü tek etkendir.